Al enkele maanden zorgt een nieuwe trend voor veel discussie op sociale media. Mannen poseren met melkpakken in hun mond, waarmee ze de spot drijven met de grootte van vrouwenborsten. Sommigen doen het af als een simpele grap, maar veel internetgebruikers zien het als een nieuwe vorm van body shaming.
Een virale trend die niemand grappig vindt.
Het mechanisme is even simpel als problematisch. De video's , die duizenden keren worden gedeeld, spelen in op het feit dat sommige vrouwen grotere – of juist minder ontwikkelde – borsten hebben dan anderen. Dit alles wordt op humoristische wijze gepresenteerd, als simpele 'content' die bedoeld is om viraal te gaan. Maar juist dat is zo schokkend. Op sociale media hebben veel gebruikers de trend veroordeeld en erop gewezen dat het vrouwen wederom reduceert tot een specifiek lichaamsdeel. Het is een mechanisme zo oud als de spot zelf, maar hedendaagse tools – korte virale video's, contentmonetarisatie, algoritmes – versterken het op grote schaal. En maken het daardoor des te moeilijker te controleren.
Lichaamsbelediging, een al lang gebanaliseerde vorm van geweld.
Naast deze specifieke trend, belicht het debat dat het teweegbrengt een bredere realiteit: het voortbestaan van een lichaamsbeeldcultuur waaraan vrouwen, met name online, nog steeds op grote schaal worden blootgesteld. Volgens verschillende sociaalwetenschappelijke studies van de afgelopen jaren gaf tot 90% van de ondervraagde jonge vrouwen aan het doelwit te zijn geweest van ongevraagde spot of opmerkingen over hun uiterlijk. De gevolgen zijn talrijk en goed gedocumenteerd: een verstoord zelfbeeld, eetstoornissen, sociale angst en depressie. Deze vorm van spot is verre van louter "ironisch" en laat blijvende littekens achter, vooral bij tienermeisjes – de voornaamste gebruikers en doelwitten van deze platforms.
Het boemerangargument: "Maar vrouwen doen het ook."
Onder de video's die de trend bekritiseren, komt één argument steeds terug in de reacties: vrouwen maken ook grappen over bepaalde mannelijke eigenschappen. Dus, "waarom zouden we dan geen grappen over hun borsten mogen maken?" Deze redenering komt neer op zeggen dat twee fouten samen een goed argument vormen.
Toch is het antwoord van de experts eensluidend. Body shaming, of het nu op vrouwen of mannen gericht is, blijft een vorm van geweld en een mechanisme van dominantie – vaak voortkomend uit een gevoel van onzekerheid bij de persoon die eraan deelneemt. Reageren met wederzijdse spot lost niets op; het verlengt alleen een cyclus waarin vernedering geleidelijk de norm wordt. Dit is in wezen precies waar critici van de trend de voorstanders van beschuldigen.
Naar collectieve verantwoordelijkheid op sociale netwerken
Sociale media gedijen op populariteit, en de architectuur ervan stimuleert viraliteit – ongeacht de inhoud. Maar de viraliteit van content is op zich geen moreel argument. Een gebruiker kan er heel goed voor kiezen om een trend die gebaseerd is op het afbeelden van anderen niet te delen. Dit punt is al benadrukt door verschillende feministische groepen, die gebruikers oproepen om hun eigen rol in de verspreiding van vernederende content te onderzoeken.
Het is ook een verantwoordelijkheid die de platformen zelf moeilijk op zich kunnen nemen. Hoewel sommige gewelddadige of expliciete content snel wordt gemodereerd, glippen seksistische of fatfobische grappen nog steeds grotendeels door de automatische filters heen.
Deze nieuwe trend zal zeker niet de geschiedenis van sociale media ingaan. Maar het illustreert impliciet een eis die steeds opnieuw benadrukt moet worden: vrouwenlichamen – wat ze ook zijn, wat hun vorm ook is – zijn geen onderwerp van publieke spot. En vrijheid van meningsuiting mag nooit worden gebruikt om collectieve hoongelach te rechtvaardigen.
