Je slaat waarschijnlijk meerdere keren per dag je armen over elkaar zonder erbij stil te staan. Toch wordt dit alledaagse gebaar vaak geïnterpreteerd als een teken van een gesloten of defensief persoon. De werkelijkheid is echter veel subtieler: volgens psychologen hangt de betekenis van deze houding vooral af van de context... en kan zelfs een onverwachte eigenschap onthullen.
Gekruiste armen, een cliché dat maar niet uitsterft.
In het collectieve bewustzijn wordt het kruisen van de armen gezien als het opwerpen van een barrière tussen zichzelf en anderen. Deze houding wordt vaak geassocieerd met wantrouwen, onenigheid of een gebrek aan openheid. Sommige observaties lijken dit inderdaad te bevestigen. Meer introverte mensen hebben de neiging om dit gebaar vaker aan te nemen, vooral wanneer ze zich ongemakkelijk voelen of in een lastige situatie terechtkomen.
Het zou echter een vergissing zijn om deze houding te reduceren tot een simpel teken van terugtrekking. Je zou je armen net zo goed kunnen kruisen omdat je het koud hebt, omdat deze houding comfortabel is, of omdat het een gevoel van kalmte geeft. Experts noemen het zelfs een vorm van zelfgeruststelling, vergelijkbaar met een 'zelfknuffel'.
Een houding die je doorzettingsvermogen kan versterken.
Een onderzoek uit 2008 van Ron Friedman en Andrew Elliot van de Universiteit van Rochester bracht een verrassend effect aan het licht. In hun experiment werd deelnemers gevraagd een opzettelijk onmogelijke puzzel op te lossen. Deelnemers met hun armen over elkaar bleven veel langer zoeken voordat ze opgaven dan degenen die hun armen ontspannen hielden.
De onderzoekers herhaalden het experiment vervolgens met oplosbare puzzels. Het resultaat: deelnemers met hun armen over elkaar presteerden beter, niet omdat ze intelligenter waren, maar omdat ze meer doorzettingsvermogen toonden. De meest verrassende bevinding? De vrijwilligers waren zich er niet van bewust dat hun houding hun gedrag beïnvloedde. Volgens de auteurs van de studie kan het over elkaar slaan van de armen onbewust associaties activeren die verband houden met vastberadenheid en doorzettingsvermogen, waardoor men zich meer inspant bij een uitdaging.
Het hangt allemaal af van de situatie.
Moeten we het idee dat gekruiste armen een gesloten houding uitstralen dan maar laten varen? Niet helemaal. In een gesprek kan deze houding inderdaad een verlangen naar afstand, een meningsverschil of de wens om de persoonlijke ruimte te bewaren weerspiegelen. Wanneer iemand zich concentreert op een taak of alleen nadenkt, kan hetzelfde gebaar simpelweg de concentratie of betrokkenheid bevorderen.
Deskundigen wijzen er ook op dat lichaamstaal nooit beperkt is tot een enkele beweging. Gezichtsuitdrukkingen, blik, stem en algehele lichaamshouding geven veel betrouwbaardere aanwijzingen dan alleen gekruiste armen. Bovendien spelen culturele verschillen een cruciale rol: een gebaar kan heel anders worden geïnterpreteerd, afhankelijk van het land en de sociale normen.
Het over elkaar slaan van je armen is uiteindelijk geen automatisch teken van defensiviteit, noch een onfeilbaar bewijs van zelfvertrouwen. Deze houding kan kilheid, comfort, een behoefte aan geruststelling, sterke concentratie of zelfs een grotere volharding in het aangezicht van een uitdaging uitstralen. Voordat je conclusies trekt over iemands houding, is het het beste om naar zijn of haar algehele gedrag te kijken. Want als het om lichaamstaal gaat, vertelt één enkel gebaar zelden het hele verhaal.
