Je herinnert je misschien nog je blonde of lichtbruine haar uit je kindertijd, dat nu donkerder is geworden. Deze verandering is volkomen natuurlijk en komt bij veel mensen voor. Het is het resultaat van een fascinerende mix van biologie, hormonen en genetica die je lichaam tijdens zijn groei begeleidt.
Bij de geboorte: de pigmentatie is nog in ontwikkeling.
Bij de geboorte is het haar vaak lichter dan het op volwassen leeftijd zal zijn, zelfs als je ouders donker haar hebben. Dit komt doordat de melanocyten, de cellen die verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van melanine (het pigment dat de huid, ogen en het haar kleurt), nog niet volledig ontwikkeld zijn.
Bij baby's produceren deze cellen voornamelijk feomelanine, een licht pigment met gouden of koperkleurige accenten, in plaats van eumelanine, dat donkerder en intenser is. Bovendien is de haarvezel nog dun, licht en niet erg dicht, waardoor de hoeveelheid pigment die het kan bevatten beperkt is. Het resultaat: haar dat vaak zacht, glanzend en lichter is dan het haar dat je later in je leven zult hebben.
Kindertijd en puberteit: de periode waarin hormonen een centrale rol spelen.
Tijdens de groei, en vooral naarmate de puberteit nadert, ondergaat je lichaam een ware hormonale revolutie. Steroïde hormonen, met name androgenen (die bij iedereen aanwezig zijn, ongeacht het geslacht), stimuleren de activiteit van melanocyten in de haarzakjes.
Deze activering leidt tot een verhoogde productie van eumelanine, waardoor het haar geleidelijk donkerder, dikker en sterker wordt. Tegelijkertijd worden bepaalde genen die verband houden met pigmentatie, zoals MC1R, OCA2 en SLC45A2, sterker tot expressie gebracht, waardoor de uiteindelijke haarkleur op volwassen leeftijd zich geleidelijk vastlegt. Zo kan blond haar uit de kindertijd veranderen in kastanjebruin, bruin of zelfs diepzwart. Dit proces stabiliseert zich over het algemeen tussen de 20 en 30 jaar.
De centrale rol van genetica
Je genetische aanleg speelt een grote rol in deze transformatie. Als het haar van je ouders met de jaren donkerder werd, is de kans groot dat jij dat ook krijgt. Dit fenomeen komt vooral voor in bepaalde bevolkingsgroepen, met name in Noord-Europa, waar veel blonde kinderen als volwassenen brunette worden.
Genetica is echter niet de enige factor. Omgevingsfactoren zoals blootstelling aan de zon, voeding (met name de inname van tyrosine, een aminozuur dat een voorloper is van melanine) en oxidatieve stress kunnen de intensiteit en snelheid van het donkerder worden van het haar beïnvloeden. Daarentegen blijft de haarkleur bij sommige Aziatische en Afrikaanse bevolkingsgroepen vaak stabieler in de loop van de tijd.
En later… soms de terugkeer naar het licht
Interessant genoeg is deze verdonkering niet permanent. Met het ouder worden, meestal na je 40e of 50e, neemt het aantal melanocyten geleidelijk af als gevolg van celveroudering en oxidatieve schade. De melanineproductie neemt af, wat leidt tot het verschijnen van grijze of witte haren. Dit is een vorm van omgekeerde oplichting, die een nieuwe natuurlijke fase in de evolutie van je haar markeert.
Kortom, het donkerder worden van licht haar van kindertijd tot volwassenheid is geen mysterie, maar een harmonieus biologisch proces dat wordt aangestuurd door je hormonen, genen en pigmentcellen. Deze natuurlijke transformatie illustreert het opmerkelijke vermogen van je lichaam om te evolueren, zich aan te passen en zichzelf in de loop der tijd opnieuw uit te vinden.
