Mają dostęp do większej ilości technologii, informacji i możliwości niż kiedykolwiek wcześniej. Mimo to wiele dzieci i nastolatków twierdzi, że są dziś mniej szczęśliwi niż dziesięć lat temu. Liczby rosną, a terapeuci potwierdzają: coś stało się kruche w ich samopoczuciu. A zrozumienie, dlaczego tak się dzieje, to już krok w kierunku podjęcia działań.
Te liczby rodzą pytania.
Według raportu amerykańskiego Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) dotyczącego monitorowania ryzykownych zachowań wśród młodzieży (YRBS ), odsetek uczniów szkół średnich zgłaszających ciągły smutek lub beznadzieję wzrósł z 30% w 2013 r. do 40% w 2023 r., osiągając szczyt na poziomie 42% w 2021 r.
Dane te nie dotyczą wyłącznie okresu po pandemii COVID-19. Specjaliści ds. rozwoju dziecka zwracają uwagę, że trend ten rozpoczął się już na długo przed pandemią. W latach 2009–2019 liczba przypadków uporczywego stresu emocjonalnego wśród uczniów szkół średnich wzrosła podobno o 40%. We Francji i innych krajach europejskich podobne badania wskazują na strukturalne problemy wśród młodszych pokoleń. Innymi słowy, kryzys zdrowotny nasilił istniejącą już wcześniej podatność, ale nie jest to jedyna przyczyna.
Sieci społecznościowe: ciągłe porównywanie
Nie sposób zignorować wpływu mediów społecznościowych. Ponad 75% uczniów deklaruje regularne korzystanie z nich. Chociaż platformy te mogą sprzyjać kreatywności i budowaniu więzi społecznych, narażają również młodych ludzi na ciągłe porównywanie się.
Polubienia, komentarze, popularność w sieci: poczucie własnej wartości może zależeć od wirtualnych wskaźników. To dążenie do potwierdzenia jest szczególnie szkodliwe dla nastolatków, których tożsamość wciąż się kształtuje. Badania wykazały związek między intensywnym korzystaniem z mediów społecznościowych, nasilonym smutkiem, nękaniem w sieci i ryzykiem samobójstwa. W świecie, w którym obrazy są starannie filtrowane i inscenizowane, trudno poczuć się „wystarczająco dobrym”. Jednak każde młode ciało, każda osobowość, każde tempo rozwoju zasługuje na uznanie i szacunek, dalekie od nierealistycznych standardów.
Presja akademicka i kultura wyników
Do tej cyfrowej presji dochodzi presja osiągnięcia sukcesu. Oceny, rankingi, doradztwo zawodowe, oczekiwania rodziców: sukces czasami wydaje się miarą osobistej wartości.
Dorastanie z przekonaniem, że twoja legitymacja zależy od wyników, może generować ciągły lęk przed porażką. Jednak popełnianie błędów jest integralną częścią uczenia się. Kiedy sukces staje się koniecznością dla zdefiniowania własnej tożsamości, pojawia się lęk. Wielu nastolatków już od najmłodszych lat internalizuje przekonanie, że muszą się wyróżniać, wyróżniać i planować swoją przyszłość. To obciążenie psychiczne mocno wpływa na ich dobre samopoczucie.
Bardziej wyraźny wpływ na dziewczęta
Organizacje międzynarodowe, takie jak UNESCO, biją na alarm w sprawie szczególnego wpływu mediów społecznościowych na dziewczęta. Presja związana z wyglądem, stereotypy, hiperseksualizacja, ciągła rywalizacja: środowisko cyfrowe może podważać ich poczucie własnej wartości.
Sposób, w jaki ludzie postrzegają swoje ciała, swoją popularność i konformizm wobec nierealistycznych standardów piękna, wzmacnia poczucie nieadekwatności. Kontekst ten wpływa również na ich wybory edukacyjne i zawodowe, wzmacniając pewne ograniczające wzorce. Docenianie różnorodności ciał, talentów i ambicji staje się zatem kluczowe dla przywrócenia pewności siebie.
Pułapka przymusowego szczęścia
Jak na ironię, szczere pragnienie rodziców, by ich dzieci były szczęśliwe, może czasem powodować dodatkową presję. Kiedy smutek, złość czy strach są postrzegane jako emocje, których należy unikać za wszelką cenę, młodzi ludzie uczą się je tłumić.
Wszystkie emocje mają swój cel. Strach może chronić, gniew sygnalizuje niesprawiedliwość, a smutek pomaga nam radzić sobie ze stratą. Psychologowie podkreślają, że nauka rozpoznawania i regulowania emocji wzmacnia odporność psychiczną znacznie bardziej niż dążenie do wiecznego szczęścia. Dobrze przystosowane dziecko to nie takie, które nigdy nie doświadcza stresu, ale takie, które rozumie, że jego emocje są ważne i wspierane.
Krótko mówiąc, wszechobecne ekrany, kultura wydajności oraz presja społeczna i emocjonalna: te połączone czynniki częściowo tłumaczą spadek dobrostanu obserwowany od ponad dekady. Aby odwrócić ten trend, eksperci apelują o bardziej realistyczną edukację emocjonalną, regulację toksycznej ekspozycji cyfrowej i redefinicję sukcesu. Ponieważ spełnienie nie wynika z perfekcji, ale z równowagi między wysokimi standardami, wsparciem i autentycznością.
