Je hebt dit gerucht vast wel eens gehoord: we zouden zogenaamd tot wel acht spinnen per jaar inslikken terwijl we slapen, met onze mond open en bewusteloos. Het is een huiveringwekkende gedachte, maar wees gerust: deze mythe is volkomen onwaar. De wetenschap biedt een veel geruststellender beeld van de werkelijkheid.
Een gerucht dat is ontstaan om onze goedgelovigheid op de proef te stellen.
Deze mythe stamt uit de jaren negentig en is grotendeels te danken aan de creativiteit van journaliste Lisa Birgit Holst. In 1993 publiceerde ze een artikel in het tijdschrift PC Professional met een lijst van "absurde feiten", waarmee ze wilde aantonen hoe gemakkelijk internetgebruikers onwaarschijnlijke informatie delen zonder deze te verifiëren. Een van die feiten was het idee dat we spinnen inslikken in onze slaap. Geen echte statistieken, geen wetenschappelijke studies: gewoon een opzettelijk absurd voorbeeld.
En toch verspreidde het bericht zich als een lopende<bos>. Kettingmails, forums, vervolgens sociale media… de kleine anekdote werd een "waarheid" in het collectieve bewustzijn. Vanuit wetenschappelijk oogpunt is er nooit enig bewijs gevonden dat dit scenario ondersteunt. Integendeel, alle waarnemingen weerleggen het.
Spinnen vluchten voor mensen... zelfs 's nachts.
Vanuit biologisch oogpunt is het idee vrijwel onmogelijk. Spinnen zijn zeer gevoelige dieren voor hun omgeving. De geringste beweging, warmte of menselijke ademhaling alarmeert hen onmiddellijk voor potentieel gevaar. Hun lichaam is bedekt met sensorische haartjes die trillingen en geluiden kunnen detecteren, waardoor ze uitstekende indringers kunnen opsporen. Een open mond tijdens het slapen is daarom geen kans, maar een signaal om te vluchten.
Bovendien spreekt hun natuurlijke gedrag deze mythe tegen. Ze zijn voornamelijk 's nachts actief en jagen op kleine insecten zoals vliegen en muggen. Het zou zinloos zijn om het gezicht van een slapend mens te benaderen: er is geen reden om je leven te riskeren om vervolgens in de mond van een slapende te vallen. En mocht een spin, door een onwaarschijnlijke samenloop van omstandigheden, je gezicht aanraken, dan zou je reflex onmiddellijk zijn: zelfs in een diepe slaap leidt ongebruikelijk contact meestal tot direct wakker worden.
De deskundigen zijn stellig.
Rod Crawford, conservator bij het Burke Museum of Natural History in Seattle en spinnenexpert, vat het perfect samen: "Spinnen benaderen een slapend persoon niet opzettelijk." Scientific American en tal van andere wetenschappelijke media bevestigen de algemene opvatting: het idee is puur fictief en biologisch onrealistisch.
Waarom blijft deze mythe bestaan?
Het succes van dit gerucht komt voort uit een eenvoudig mechanisme: het speelt in op onze instinctieve angsten. Wie heeft er niet gehuiverd bij de gedachte aan een klein diertje dat over je heen kruipt terwijl je slaapt? Onze hersenen onthouden schokkende of walgelijke informatie beter, een reflex die we van de evolutie hebben geërfd om ons te beschermen tegen gevaar.
Bovendien verspreidt intrigerende of angstaanjagende content zich in het digitale tijdperk veel sneller dan wetenschappelijke feiten. De mythe van de ingeslikte spinnen heeft alle ingrediënten om viraal te gaan: slaap, een gevreesd dier en een vermeende 'verborgen waarheid'. Achter deze anekdote schuilt een waardevolle les: controleer je bronnen en blijf kritisch ten opzichte van sensationele informatie.
Kortom, slaap gerust, want geen enkele wetenschappelijke studie ondersteunt dit idee. Spinnen vluchten van nature voor mensen en hebben geen enkele reden om 's nachts in je mond te kruipen. Dus de volgende keer dat iemand het over die beroemde acht jaarlijkse spinnen heeft, kun je vol vertrouwen antwoorden: het is een broodjeaapverhaal.
