Rimpels, grijs haar, kledingstijl, cosmetische chirurgie… vanaf 45 jaar lijken vrouwenlichamen een constant gespreksonderwerp te worden. Veroudering is echter een natuurlijk proces dat iedereen treft. Waarom worden vrouwen dan toch zo vaak onder de loep genomen, beoordeeld en becommentarieerd?
Deze normen zijn helaas niet nieuw.
De manier waarop vrouwen worden beoordeeld naarmate ze ouder worden, is verre van nieuw. Al in 1972 theoretiseerde de Amerikaanse essayiste Susan Sontag over de 'dubbele standaard van ouder worden': het idee dat de maatschappij vrouwen veel strenger beoordeelt naarmate ze ouder worden dan mannen. Mannen worden vaak gewaardeerd naarmate ze ouder worden, geassocieerd met 'ervaring', 'charisma' of 'rijpheid'. Vrouwen daarentegen worden nog steeds te vaak primair beoordeeld op hun uiterlijk. Het resultaat? De tekenen van veroudering worden gezien als een gebrek dat gecorrigeerd moet worden, terwijl ze simpelweg als een normale levensfase zouden moeten worden beschouwd.
De valkuil van tegenstrijdige bevelen
Het meest frustrerende is dat het onmogelijk lijkt om het "goed te doen". Laat je je rimpels zien? Dan word je ervan beschuldigd dat je "jezelf laat gaan". Kies je voor cosmetische behandelingen of een operatie? Dan word je ervan beschuldigd dat je "er jonger uit probeert te zien". Dezelfde logica geldt voor kleding: je wordt geacht je "leeftijdsgebonden" te kleden zonder dat je wordt beoordeeld als "te klassiek" of "te modern". Deze constante kritiek houdt vrouwen gevangen in tegenstrijdige verwachtingen, waarbij elke keuze een aanleiding wordt om commentaar te leveren.
Onzichtbaar... maar altijd zichtbaar
Veel vrouwen zeggen dat ze zich na hun 45e of 50e minder vertegenwoordigd voelen in de media of minder gewaardeerd in bepaalde kringen. Toch wordt hun uiterlijk nog steeds tot in detail geanalyseerd. Deze paradox laat zien hoezeer het uiterlijk van vrouwen in de belangstelling blijft staan. Alsof vrouwenlichamen, ongeacht hun leeftijd, altijd een onderwerp van publieke belangstelling blijven. Maar een vrouwenlichaam is niet ter discussie. Net zomin als dat van iemand anders.
De mentaliteit verandert.
Gelukkig verandert er geleidelijk aan iets. Steeds meer vrouwen eisen hun recht op om op hun eigen manier ouder te worden, zonder zich te hoeven conformeren aan de verwachtingen van anderen. Het gesprek over de menopauze wordt steeds opener, de body positivity-beweging besteedt steeds meer aandacht aan leeftijdsgerelateerde kwesties en de representatie van vrouwen wordt diverser. Ouder worden betekent niet dat je "onzichtbaar" of "ouderwets" wordt. Op 45, 50, 60-jarige leeftijd of ouder is elke vrouw vrij om zichzelf te zijn, te dragen wat ze wil, trots haar grijze haar te laten zien, het te verven, cosmetische chirurgie te ondergaan... of juist niet.
Uiteindelijk, als het lichaam van vrouwen boven de 45 nog steeds zoveel commentaar oproept, komt dat door seksistische en leeftijdsdiscriminatie die blijft bepalen hoe ze eruit zouden moeten zien. Het is tijd om een fundamentele waarheid te herhalen: niemand zou zich hoeven te verantwoorden voor haar uiterlijk, haar leeftijd of haar keuzes. Elke vrouw verdient het om vrij met haar lichaam te leven, zonder gereduceerd te worden tot haar fysieke verschijning of onderworpen te worden aan het oordeel van anderen. Want uiteindelijk is haar eigen mening de enige die telt.
