Uprawianie sportu powinno być synonimem przyjemności i dobrego samopoczucia. Jednak dla wielu nastoletnich dziewcząt staje się ono źródłem stresu i dyskomfortu. We Francji, podobnie jak na całym świecie, pojawia się niepokojący trend: dziewczęta stopniowo wycofują się z aktywności fizycznej wraz z wiekiem.
Kiedy ciało staje się przeszkodą
Dojrzewanie to czas intensywnych przemian, a ciało nastolatka może czasami odczuwać dyskomfort. We Francji 63% nastoletnich dziewcząt przyznaje się do poczucia skrępowania związanego z wyglądem, co stanowi poważną przeszkodę w uprawianiu sportu. Ten problem nie dotyczy wyłącznie Francji: w Wielkiej Brytanii 43% dziewcząt rezygnuje z uprawiania sportu, podając podobne powody, od problemów z postrzeganiem własnego ciała po menstruację, nie wspominając o strachu przed oceną ze strony innych.
Po drugiej stronie Atlantyku, kanadyjskie badanie ujawnia, że co trzecia nastolatka rezygnuje ze sportu przed ukończeniem 16. roku życia. Powody są te same: zmiany fizyczne, ale także brak inspirujących wzorców do naśladowania i odpowiedniego wsparcia. Dane te przypominają, że relacja z ciałem nastolatka to kwestia uniwersalna, zasługująca na uwagę i współczucie.
Styl życia, który tłumi chęć do ruchu
Oprócz obaw o kondycję fizyczną, kolejną przeszkodę stanowią ograniczenia czasowe. Ponad połowa francuskich nastolatek (57%) twierdzi, że ich napięty grafik pozostawia niewiele czasu na sport. Amerykańskie badania potwierdzają tę tendencję: dziewczęta z mniej uprzywilejowanych środowisk dwukrotnie częściej rezygnują z uprawiania sportu niż ich koledzy z powodu braku czasu, dostępności obiektów lub wsparcia rodziny.
Późne godziny, długie podróże i brak obiektów sportowych dostosowanych do ich potrzeb utrudniają, a nawet zniechęcają do uczestnictwa. Ta obserwacja pokazuje, że bariera ma charakter nie tylko psychologiczny: ma również charakter logistyczny i społeczny.
Spojrzenie innych: uniwersalny ciężar
Zarówno w szatni, jak i na boisku, osądzanie może być paraliżujące. We Francji 40% nastoletnich dziewcząt zgłasza, że czuje się upokorzonych tym, jak patrzą na nie inni. W Wielkiej Brytanii odsetek ten wzrasta do 68%, dodatkowo wzmacniany przez standardy promowane w mediach społecznościowych.
W Kanadzie niektóre młode dziewczyny decydują się zrezygnować ze sportów drużynowych, aby uniknąć „odsłaniania swoich ciał” lub narażania się na drwiny ze strony rówieśników. Ta presja społeczna, w połączeniu z lękiem przed oceną innych, przyczynia się do tworzenia środowiska, w którym sport przestaje być przyjemnością, a staje się źródłem niepokoju.
Zmęczenie i wypalenie sportowe
Na całym świecie nastolatki zdają się podążać tą samą drogą: rosnące wymagania szkoły, życia towarzyskiego i technologii cyfrowych pozostawiają niewiele miejsca na sport. Uprawiany na poziomie rywalizacji może nawet generować dodatkowy stres. Młode kobiety kolorowe lub pochodzące z defaworyzowanych środowisk napotykają jeszcze więcej przeszkód, pogłębiając ich wycofanie ze sportu i jego konsekwencje dla ich zdrowia fizycznego i psychicznego.
Rozwiązania, które zmieniają zasady gry
W obliczu tej sytuacji kilka inicjatyw przynosi pozytywne efekty. Badanie MGEN-Kantar zaleca w szczególności odpowiednie godziny zajęć (17:00-19:00), dogodną lokalizację obiektów, elastyczne sesje i wspierający nadzór. Te pomysły znajdują oddźwięk w innych częściach świata:
- W Kanadzie program „She Plays” oferuje zajęcia bez zasad rywalizacji, nastawione na zabawę i budowanie pewności siebie.
- W Wielkiej Brytanii inicjatywa „This Girl Can” pomaga nastolatkom na nowo zaangażować się w sport bez presji związanej z wynikami.
- W Australii inicjatywa „Girls Make Your Move” ma na celu zmniejszenie liczby osób rezygnujących z nauki poprzez uczynienie sportu powszechnie dostępnym i widocznym.
Inicjatywy te pokazują, że dzięki słuchaniu i dostosowywaniu się do sytuacji można przywrócić nastolatkom chęć do ruchu, jednocześnie szanując ich rytm i ciało.
Zagrożenie zdrowia publicznego
Spadek zainteresowania sportem wśród nastolatek to nie tylko chwilowa moda: wpływa on zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne. Mniejsza aktywność fizyczna prowadzi do częstszego siedzącego trybu życia, ryzyka przyrostu masy ciała, problemów menstruacyjnych, a także lęku, izolacji i utraty pewności siebie. We Francji prawie co druga dziewczynka przestaje uprawiać sport w wieku od 13 do 18 lat. WHO szacuje , że na całym świecie 84% nastolatek nie spełnia minimalnych zaleceń dotyczących aktywności fizycznej.
Przywrócenie nastolatkom radości z ruchu to zatem nie tylko kwestia osiągnięć: chodzi o zdrowie, dobre samopoczucie i pewność siebie. Dzięki dostosowanym rozwiązaniom można przekształcić sport w pozytywne, dostępne i wyzwalające doświadczenie dla wszystkich.
