Naarmate de zomer nadert, moedigen krantenkoppen ons aan om onze comfortabele slippers te verruilen voor sneakers en die 'opgebouwde calorieën' te verbranden met een portie raclette. Elk jaar bezwijken veel mensen onder de druk van afslankprogramma's, alsof afvallen automatisch leidt tot meer geluk. Alsof je in een te wijde spijkerbroek voelen het toppunt van voldoening is. Een recent onderzoek zet echter alles wat we dachten te weten over gewichtsverlies op de proef.
Dieetblues: een weinig bekende realiteit
Naarmate de zomer nadert, staan tijdschriften vol met detoxrecepten, 'wonderbaarlijke' voedingsadviezen en thuisworkouts, waarmee het grote publiek wordt aangespoord om een paar kilo af te vallen om te kunnen pronken op het warme strand. Het is niet langer de raclettekaas die smelt, maar het gewicht, alsof een lager getal op de weegschaal op de een of andere manier het gevoel van welzijn verhoogt.
Als we deze verkondigende adviezen mogen geloven, hangt geluk af van een paar centimeter rond de taille en schuilt het in smakeloze salades, maat 36 kleding en 'vetverbrandende' kruidenthee. Om je mentaal goed te voelen, moet je je fysiek goed voelen, en dat is onmogelijk met love handles, een bolle buik en dijen die tegen elkaar schuren. Tenminste, dat is wat de maatschappij ons heeft wijsgemaakt, door een platte buik te associëren met vitaliteit.
Velen trappen in de val van deze verleidelijke beloftes en beginnen aan drastische diëten, in de hoop blij te worden met hun nieuwe uiterlijk. Maar hoewel afvallen op papier "idyllisch" klinkt, is het in werkelijkheid een bron van verdriet. Dat getal op de weegschaal, dat getuigt van maandenlange ontbering en onophoudelijke lichaamsbeweging, brengt verre van geluk en roept niets dan wanhoop op. Een onderzoek van University College London weerlegt het idee dat dunheid de oplossing voor geluk is. En de beweringen op glanzend papier klinken eerder als leugens dan als goedaardig advies.
Wanneer de teleurstelling zwaarder weegt dan de tevredenheid
In de collectieve verbeelding is afvallen een prestatie, een persoonlijk succes, een reden voor felicitaties. De maatschappij heeft ons goed gehersenspoeld met deze dieetvriendelijke opvatting. Het is daarom moeilijk voor te stellen dat je je rot voelt over deze zo gewenste fysieke verandering. Toch voldoet het resultaat vaak niet aan de verwachtingen. En uiteindelijk blijft het humeur, zelfs met "minder kilo's", laag.
Aanzienlijk gewichtsverlies verdubbelt het risico op verdriet, eenzaamheid of zelfs depressie, vergeleken met iemand die niet is afgevallen of zelfs is aangekomen. Om tot deze conclusies te komen, volgden onderzoekers bijna 2000 mensen met overgewicht of obesitas. Aan het einde van de analyseperiode had 14% van de deelnemers minstens 5% van hun lichaamsgewicht verloren. Hun psychische toestand was echter niet verbeterd; integendeel zelfs.
Mensen die afvielen, hadden 78% meer kans op het ontwikkelen van depressieve symptomen dan anderen. Ondanks verbeteringen in sommige gezondheidsindicatoren, zoals de bloeddruk, ontbrak het hen dus aan levenslust. De reden? Het jojo-effect, het gevoel van stagnatie, de trage vooruitgang die pas zichtbaar werd in de spiegel, het gevoel dat hun inspanningen tevergeefs waren. Afvallen vergt veel opofferingen, zonder echte beloning aan het eind. "Mensen moeten niet verwachten dat alle aspecten van hun leven ineens verbeteren", waarschuwt Sarah Jackson, een van de onderzoekers.
Zelfacceptatie, het beste recept.
Uiteindelijk is de moraal van dit onderzoek duidelijk: het is beter om je perspectief te veranderen dan je lichaam. Dat je weer in die broek van vroeger past en die jurk dicht kunt ritsen, betekent niet dat al je zorgen verdwenen zijn. Bovendien komen die zuurverdiende kilo's er snel weer bij.
Volgens een onderzoek gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift New Scientist , komt ongeveer 85% van de mensen met overgewicht die minstens een tiende van hun gewicht verliezen, dit binnen een jaar weer aan. Dus wat heeft het voor zin om jezelf een toetje in een restaurant te ontzeggen en de verleiding van een lekkere hamburger te weerstaan als je uiteindelijk toch weer op je startgewicht belandt?
Het leven ten volle grijpen voordat je wordt opgeslokt door maatschappelijke druk – dat is de juiste filosofie. In plaats van ons lichaam te veranderen om aan schoonheidsidealen te voldoen, veranderen we onze mindset. In plaats van ons lichaam te trainen, versterken we ons zelfvertrouwen. Want de echte revolutie gaat niet over "een paar kilo afvallen", maar over onszelf bevrijden van de druk die ons ervan overtuigt dat we moeten veranderen om gelukkig te zijn. Leren ons lichaam te accepteren zoals het is, met al zijn variaties en unieke kenmerken, blijft ongetwijfeld de gezondste benadering.
