Een nieuw jaar brengt vaak goede voornemens met zich mee, en één daarvan komt steeds weer terug: minder en gezonder eten. Maar je hoeft jezelf niet aan drastische diëten te onderwerpen, je smaakpapillen uit te schakelen of je eten tot op de gram nauwkeurig af te wegen. Als je in de winter een onverzadigbare eetlust hebt, is dat geen probleem, maar eerder een overlevingsinstinct. Je moet de calorieën die je door de kou verliest, compenseren.
Meer eten in de winter, een reflex die vaak de schuld krijgt, maar eigenlijk heel natuurlijk is.
Hoewel een paar salades in de zomer prima volstaan, staan onze magen in de winter op scherp en zijn onze smaakpapillen hyperactief. We hebben de eetlust van Obelix, en het seizoen helpt daar niet echt bij. De winter is het seizoen voor raclette , fondue, gigantische familiediners en nostalgische middagsnacks. We staren praktisch constant naar onze borden en eten is niet langer slechts een basisbehoefte, maar een volwaardig tijdverdrijf. Onze honger is onverzadigbaar: we verdubbelen onze porties, we smullen van rijke gerechten en onze maag lijkt al onze bewegingen te beheersen. En je hoeft niet de hele dag geskied te hebben om trek te krijgen in tartiflette of romige gratins.
Deze hunkeringen, die we proberen te onderdrukken met detoxsapjes en dieetrecepten, zijn niet pathologisch. Ze zijn instinctief en komen niet voort uit een gebrek aan wilskracht. In een tijd waarin de media ons aansporen om de vakantiekilo's kwijt te raken en ons bombarderen met 'afslank'-berichten, is het tijd om deze biologische realiteit niet te vergeten.
"Het is niet alleen honger; het is hoe je hersenen compenseren voor een sombere stemming en minder zonlicht, wat gemakkelijk kan leiden tot een vicieuze cirkel van overeten", legt dr. Crystal Wyllie uit in Study Finds . Uiteindelijk zijn we niet echt verantwoordelijk voor deze winterse trek; het is een oerinstinct van het lichaam. Het grijpt naar het meest simpele en voor de hand liggende om het dopamine- en serotoninetekort aan te vullen: de koelkast.
Het lichaam zoekt energie… in voedsel.
"In de winter moet je eten om warm te blijven," "Als de kou toeslaat, mag de pan niet leeg zijn." We hebben deze uitspraken allemaal wel eens van onze grootouders gehoord. Misschien is het tijd om te luisteren naar de ware stem van de wijsheid en te stoppen met onszelf de schuld te geven van "misstappen" die eigenlijk helemaal geen misstappen zijn.
In de winter moet ons lichaam harder werken om de interne temperatuur op peil te houden. Zelfs als we het thuis lekker warm hebben, voelt ons lichaam de kou buiten en activeert het zijn beschermingsmechanismen. Dit kost energie. En die energie haalt het uit wat we eten. Vandaar het belang om niet te streng voor onszelf en ons uiterlijk te zijn.
Bij koud weer is het lastiger om een verzadigd gevoel te krijgen, en dat is niet zomaar een gevoel. Door de kou en het gebrek aan zonlicht stijgt de hoeveelheid ghreline, het hormoon dat ons hongerig maakt. Tegelijkertijd daalt de hoeveelheid leptine, het hormoon dat ons vertelt dat we genoeg hebben gegeten . Hierdoor kunnen we een raclette en vervolgens een chocoladefondant eten zonder ons ooit "vol" te voelen. Dit misleidt ons en leidt tot overeten.
Waarom verlangen we vooral zo naar suiker en vet?
In de winter zijn het niet komkommersalade of worteldip die ons verleiden. Het zijn vettere producten die niet eens in aanmerking komen voor een voedingswaardetabel. Als we in de winter trek hebben, grijpen we niet naar een verse appel, maar naar rijke taarten, gezouten karamelrepen of rechtstreeks naar de pot chocoladepasta. Dit is niet per se een teken van boulimie of een andere eetstoornis. De "wetenschappelijke" verklaring is geruststellender.
Suiker en vet hebben één ding gemeen: ze geven een snelle energieboost. De hersenen zijn daar dol op, vooral wanneer vermoeidheid, koud weer en gebrek aan zonlicht zich opstapelen. Maar er is meer aan de hand. Deze voedingsmiddelen stimuleren de aanmaak van serotonine en dopamine, de hormonen die ons een goed gevoel geven. In de winter, wanneer onze stemming wat minder is, zoekt het lichaam instinctief naar iets dat troost biedt. Een romige soep, een chocoladedessert of een pastagerecht geeft een gevoel van emotionele zekerheid. Het gaat hier niet om genieten. Het gaat om zelfregulatie.
Vet opslaan in de winter, een noodzaak.
Deze winterse trek, die vaak de schuld krijgt maar zelden begrepen wordt, is geen ongecontroleerde drang naar eten, noch het gevolg van "jezelf laten gaan". Toch werd dit extra gewicht in de tijd dat onze voorouders dierenhuiden om hun middel droegen, niet bekritiseerd, maar juist aangemoedigd. Een onderzoek van wetenschappers aan de Universiteit van Californië in San Francisco bevestigt deze theorie, die vaak als rechtvaardiging wordt gebruikt.
"Het aanleggen van vetreserves in de herfst, wanneer er volop fruit en noten zijn, is een oeroude strategie om de winter te overleven," legt bioloog professor Andrew Higginson uit aan The Telegraph .
De winter is een seizoen van terugtrekking, rust en bescherming. Proberen te eten alsof het midden in de zomer is, is vaak een vorm van zelfbeschadiging. Je lichaam weet wat het nodig heeft om de kou te doorstaan, dus laat het zijn werk doen.
