Wat als anticonceptie eindelijk een echt gedeelde verantwoordelijkheid zou worden? In Lille werkt een team van onderzoekers momenteel aan "STEOM", gepresenteerd als 's werelds eerste spiraaltje voor mannen. Dit hormoonvrije, omkeerbare en in enkele minuten in te brengen apparaat zou de manier waarop heteroseksuele stellen anticonceptie benaderen in de komende jaren wel eens kunnen veranderen.
Hoe werkt een "mannelijk spiraaltje" precies?
Het "STEOM"-apparaat werkt volgens een mechanisch principe dat vergelijkbaar is met dat van een spiraaltje voor vrouwen: het voorkomt dat sperma erdoorheen kan, zonder de hormonen te beïnvloeden of de vruchtbaarheid permanent te blokkeren. Het apparaat wordt ingebracht tijdens een kleine ingreep onder lokale verdoving. De operatie duurt ongeveer vijftien minuten en vereist een kleine incisie in het scrotum. Volgens de artsen achter het project zijn er geen hechtingen of uitgebreide verbanden nodig.
Het apparaat is ontworpen om drie jaar lang te blijven zitten en kan daarna door een getrainde professional worden verwijderd of vervangen. Het doel is duidelijk: een eenvoudige, hormonaalvrije en omkeerbare anticonceptiemethode voor mannen aanbieden.
Een uitvinding geboren uit de behoefte aan nieuwe mogelijkheden.
Het project werd geïnitieerd door androloog Julie Prasivoravong , die de beschikbare anticonceptiemogelijkheden voor mannen wilde uitbreiden. Momenteel zijn de opties voor mannen beperkt: condooms, zogenaamde "natuurlijke" methoden of vasectomie, die vaak als permanent wordt beschouwd ondanks het feit dat deze soms omkeerbaar is.
De "STEOM" werd daarom bedacht als een flexibeler alternatief. Het project wordt geleid door het Universitair Ziekenhuis van Lille, in samenwerking met de Universiteit van Luik en verschillende onderzoekers die gespecialiseerd zijn in medische technologieën. Het idee wint al aan populariteit omdat het een vraag beantwoordt die steeds vaker aan bod komt in discussies over anticonceptie: waarom komt deze last nog steeds voornamelijk op de schouders van vrouwen terecht?
Er staan klinische proeven gepland voor de komende jaren.
Preklinische proeven zijn in mei 2026 van start gegaan aan de Universiteit van Luik. Indien de resultaten bevredigend worden geacht, zullen vervolgens klinische proeven worden uitgevoerd met ongeveer honderd vrijwilligers in Frankrijk en België.
Voordat het apparaat op de markt gebracht kan worden, moet het nog diverse wettelijke hindernissen overwinnen. De "STEOM" valt onder een streng gereguleerde categorie medische hulpmiddelen, met bijzonder strikte veiligheidseisen. Daardoor zal het waarschijnlijk nog 7 tot 10 jaar duren voordat het mogelijk op de markt komt.
Anticonceptie wordt nog steeds veel door vrouwen gebruikt.
De komst van "STEOM" wakkert ook een bekend debat weer aan: dat over het delen van de anticonceptielast . Zelfs nu nog zijn de meeste anticonceptiemethoden afhankelijk van het lichaam van de vrouw. De pil, het hormonale spiraaltje, het implantaat of de pleister brengen vaak aanzienlijke fysieke, mentale of hormonale beperkingen met zich mee.
Tegelijkertijd kiezen steeds meer mannen voor een vasectomie. In Frankrijk is het aantal ingrepen de afgelopen jaren sterk gestegen, een teken dat een deel van de mannelijke bevolking meer betrokken wil zijn bij anticonceptie. "STEOM" zou daarom een nieuwe stap in deze trend kunnen betekenen.
Een detail dat nu al tot discussie leidt.
Op sociale media komt één punt steeds weer terug in discussies: veel vrouwen wijzen erop hoe opvallend het is dat er zogenaamde mannelijke anticonceptie is ontstaan die specifiek is ontworpen om "hormoonvrij" te zijn, terwijl vrouwen al decennia lang hormonale anticonceptie gebruiken, soms met aanzienlijke bijwerkingen. Gewichtstoename, migraine, verminderd libido, vermoeidheid of stemmingswisselingen: veel vrouwen delen regelmatig hun moeilijke ervaringen met bepaalde hormonale methoden.
Sommige online commentatoren zien in dit contrast een historisch verschil in de manier waarop de geneeskunde anticonceptie heeft benaderd op basis van geslacht. Anderen wijzen er echter op dat het uitbreiden van anticonceptiemogelijkheden voor mannen een positieve stap voorwaarts is, vooral als dit leidt tot een betere verdeling van de verantwoordelijkheid voor anticonceptie binnen stellen.
Samenvattend betreedt "STEOM" een nieuwe fase van reflectie over mannelijke anticonceptie. Naast medische innovatie opent dit project vooral de deur naar een breder gesprek over gedeelde verantwoordelijkheid, luisteren naar het lichaam en de diversiteit aan anticonceptiemogelijkheden.
