Er zijn verhalen die ons op indrukwekkende wijze eraan herinneren dat herinnering niet beperkt is tot woorden. Sommige worden overgebracht via het lichaam, via beweging, via pure emotie. Het verhaal van Marta Cinta González Saldaña is daar een ontroerend en stralend voorbeeld van.
Een simpele scène die universeel is geworden.
In 2019 raakte een video, opgenomen in een verzorgingstehuis in Valencia, Spanje, miljoenen mensen wereldwijd. De video toont Marta Cinta González Saldaña, een voormalig balletdanseres die lijdt aan de ziekte van Alzheimer. Zittend in een fauteuil oogt ze kalm, bijna bewegingloos. Dan klinken de eerste noten van Tsjaikovski's Zwanenmeer.
Op dat precieze moment komt er iets in beweging. Haar lichaam strekt zich, haar armen gaan omhoog, haar handen openen zich met precisie. Elk gebaar is vloeiend, gracieus, perfect gecontroleerd. Dit is geen geïmproviseerde beweging, maar een diepgewortelde dans, de dans van een leven lang gewijd aan de kunst van het ballet.
Bekijk dit bericht op Instagram
Wanneer het lichaam zich dingen herinnert voordat er woorden zijn.
Marta spreekt niet. Toch vertelt haar lichaam het hele verhaal. Haar bewegingen zijn precies, ritmisch, geleid door een intact lichaamsgeheugen. Ondanks haar ziekte blijft haar lichaam een bron van kennis, kracht en schoonheid. Het wordt een taal op zich, in staat uit te drukken wat woorden niet meer kunnen overbrengen.
Deze scène herinnert ons eraan dat het lichaam nooit leeg is, nooit nutteloos. Zelfs verzwakt door ziekte behoudt het zijn waardigheid, zijn intelligentie en zijn vermogen om te voelen. Marta's gebaren bewijzen dat het lichaam diepgewortelde herinneringen bevat, die veel verder reiken dan het cognitieve vermogen.
De cruciale rol van therapeutische muziek
De video is gemaakt door de vereniging Música para Despertar, die gespecialiseerd is in het gebruik van muziek als therapeutisch hulpmiddel voor mensen met cognitieve stoornissen. Hun aanpak is gebaseerd op een eenvoudig maar krachtig idee: gepersonaliseerde muziek kan het geheugen stimuleren, angst verminderen en emotionele banden herstellen.
In Marta's geval is het effect onmiddellijk. Vanaf de allereerste noten werkt de melodie als een trigger. De muziek opent een ruimte waarin het lichaam zich vrij kan uiten, zonder beperkingen, zonder oordeel.
Een herinnering die bestand is tegen ziekte.
Neurowetenschap bevestigt wat deze scène zo treffend illustreert. Muzikaal en motorisch geheugen behoren vaak tot de laatste functies die verdwijnen bij mensen met Alzheimer. Hersengebieden die verband houden met ritme, muziek en lang aangeleerde gebaren worden soms minder aangetast door degeneratie. Daarom kunnen sommige mensen nog steeds zingen, de maat houden of dansen, zelfs als ze hun dierbaren niet meer herkennen. Muziek fungeert als een onzichtbare draad die het verleden met het heden verbindt, het lichaam met de emotie.
Een video die viraal ging en hoop gaf.
Marta's video ging al snel viraal op sociale media. Hij werd miljoenen keren bekeken en veroorzaakte een wereldwijde golf van emotie. Veel internetgebruikers deelden hun eigen ervaringen en noemden een ouder, grootouder of andere geliefde die door de ziekte was getroffen. Dit gefilmde moment hielp de perceptie van Alzheimer te veranderen. Het werd niet langer alleen gezien als een ziekte van vergeetachtigheid, maar ook als een aandoening waarbij nog steeds ruimte is voor gevoeligheid, plezier en fysieke expressie.
De scène is kort, maar de impact ervan is enorm. Marta kon haar herinneringen niet verbaal terugkrijgen, maar ze danste. En dit gebaar is genoeg om ons eraan te herinneren dat, zelfs in de vergetelheid, bepaalde herinneringen diep in ons geheugen gegrift blijven. Haar lichaam wordt een symbool van hoop: het laat zien dat herinneringen andere vormen kunnen aannemen, dat schoonheid nog steeds bestaat en dat dans ons soms herinneringen teruggeeft.
