Kledingvoorschriften lijken vaak onschuldig, maar ze onthullen een veel diepere realiteit: kledingvoorschriften wegen verschillend, afhankelijk van het geslacht. Of het nu op school, op het werk of in de openbare ruimte is, vrouwen en meisjes worden vaak veel strenger gecontroleerd dan hun mannelijke tegenhangers.
Strengere regels voor vrouwen
Op veel scholen zijn opmerkingen en straffen vooral gericht op meisjes. Korte broeken, rokken, hemdjes of topjes die als 'te onthullend' worden beschouwd, worden regelmatig aangewezen als straf, terwijl jongens over het algemeen aan dezelfde kritiek ontkomen voor soortgelijke kleding. Dit onderscheid geeft een duidelijke boodschap af: vrouwenlichamen moeten worden gecontroleerd en gereguleerd, alsof de verantwoordelijkheid voor de 'overlast' ligt bij degenen die zich kleden in plaats van bij degenen die toekijken.
Op de werkvloer blijft dit fenomeen bestaan. Sommige bedrijven leggen vrouwen nog steeds geseksualiseerde kledingvoorschriften op – rokken, hakken, strakke kleding – terwijl mannen meer vrijheid hebben met pakken, pantalons en platte schoenen. Deze eisen kunnen discriminerend worden wanneer ze de waardigheid aantasten of vrouwen dwingen meer van hun lichaam te tonen dan hun mannelijke collega's.
De dubbele moraal van de kledingvoorschriften
De vage begrippen als 'gepaste', 'fatsoenlijke' of 'bescheiden' kleding worden voor meisjes en vrouwen veel strikter geïnterpreteerd. Deze subjectiviteit opent de deur naar willekeurige en morele oordelen die het idee versterken dat het vrouwelijk lichaam voortdurend in de gaten gehouden moet worden.
Er ontstaat dan een paradox: de maatschappij verwacht van vrouwen dat ze "aantrekkelijk" en "vrouwelijk" zijn, maar straft hen zodra een outfit als "te onthullend", "te kort" of "te veel opgemaakt" wordt beschouwd. Deze dubbele moraal drukt zwaar op het zelfvertrouwen, vooral bij tienermeisjes, die het gevoel hebben dat ze nooit "goed genoeg" zijn.
Een voorbeeld dat voor zich spreekt.
Op een middelbare school in Isère werd de 14-jarige Lola herhaaldelijk berispt vanwege haar kleding, die als 'provocatief' werd beschouwd. Haar overtreding? Het dragen van een hemdje en vervolgens een trui die haar schouders blootlegde. Een schooldecaan zou tegen haar hebben gezegd: "Met je hemdje kunnen we je decolleté zien. Ik wil het decolleté van je bovenlichaam niet zien." Een paar dagen later leidde een simpele trui met blote schouders tot een nieuwe opmerking, waardoor ze een jas moest aantrekken en naar het kantoor van de directeur moest. Haar moeder hekelde de duidelijke boodschap: dat meisjes hun lichaam moeten bedekken om geen aanstoot te geven, in plaats van dat volwassenen hun perspectief moeten veranderen.
Discriminatoire gevolgen
Deze regels treffen bepaalde groepen onevenredig hard: meisjes van kleur, transgender of non-binaire personen en studenten uit arbeidersgezinnen. Vage termen als 'netjes' of 'bescheiden' kunnen lichamen, stijlen of culturen stigmatiseren onder het mom van neutraliteit. In extreme gevallen kunnen deze gedragscodes zelfs intimidatie legitimeren door te suggereren dat de kleding van een meisje de opmerkingen of agressie die ze ondergaat 'verklaart'. Uiterlijk krijgt zo voorrang boven ideeën, en het zijn vaak meisjes die de gevolgen hiervan het meest ondervinden.
Op weg naar eerlijkere en meer egalitaire regels
Om een kledingvoorschrift werkelijk eerlijk te laten zijn, moet het aan de volgende voorwaarden voldoen:
- gelden in gelijke mate voor vrouwen en mannen (andere geslachten);
- zich beperken tot duidelijk omschreven objectieve eisen op het gebied van veiligheid, hygiëne of professioneel imago;
- Vermijd vage of moraliserende termen die vooral op meisjes gericht zijn;
- Respecteer genderidentiteiten, culturen en religieuze overtuigingen.
Kortom, in plaats van de lichamen van vrouwen te controleren, zouden scholen en bedrijven er baat bij hebben hen te onderwijzen over respect, geweldloosheid en gelijkheid. Door duidelijke en gedeelde vrijheid van kleding te bieden, kan iedereen zichzelf uiten en zich tegelijkertijd gerespecteerd voelen. Mode mag nooit een instrument van controle zijn, maar een middel om iemands stijl en zelfvertrouwen te tonen.
