In een tijd waarin onze telefoons, computers en smartwatches niets meer zijn dan data-mining apparaten, heeft een generatie jonge vrouwen besloten afstand te nemen. Op TikTok en Instagram bouwen ze hun eigen computers, die ze inbouwen in schelpen, make-uppaletten of met parels bezette clutches. De beweging, die de naam "cyberdeck girls" heeft gekregen, is de afgelopen maanden enorm populair geworden en heeft al tientallen miljoenen views verzameld. Achter de roze en parelmoerachtige esthetiek ontvouwt zich een oprecht politiek statement: feministisch, anti-surveillance en buitengewoon vrolijk.
Cyberdecks: een terugkeer naar de wortels van cyberpunkfictie.
De term "cyberdeck" is allesbehalve onschuldig. Hij werd in 1984 bedacht door sciencefictionauteur William Gibson in zijn cultroman "Neuromancer", waarin hackers door een digitale matrix navigeerden met behulp van miniatuur, zelfgemaakte computers. Veertig jaar later hebben jonge makers het concept opgepakt, maar ditmaal is de donkere, industriële cyberpunk-esthetiek ingeruild voor een pastelkleurpalet, roze schelpen en zeemeermin-achtige accenten.
In de praktijk bestaat een cyberdeck uit eenvoudige componenten: een Raspberry Pi nanocomputer (een elektronisch printplaatje ter grootte van een luciferdoosje), een klein scherm, een mechanisch toetsenbord, een batterij en een behuizing die de maker zelf heeft uitgekozen. Dit alles voor een prijs die vaak lager is dan 200 euro. Deze apparaten zijn bewust "onpraktisch en inefficiënt" in vergelijking met een standaard laptop – een weloverwogen keuze in een techcultuur die geobsedeerd is door optimalisatie tegen elke prijs.
Wanneer een schelp een computer wordt
Wat deze trend zo fascinerend maakt, is de grenzeloze creativiteit van de apparaten. Een zekere CC, die zichzelf omschrijft als een "open source baddie" en de blog Bimbo Tech beheert, populariseerde de beweging met haar "P-Sea SeaShell", een cyberdeck in een roze schelp, dat afwisselend dienstdoet als Tamagotchi, e-reader, Markdown-notitie-editor en servermonitor. Verbonden met haar lokale AI-setup en haar VPN-netwerk, stelt het apparaat de maker in staat om alles te doen zonder ooit afhankelijk te zijn van grote platformen.
De maker Annike Tan, alias Ube Boobey op TikTok , ontwierp een cyberdeck in de vorm van een zeemeermin met gouden accenten en parels onder het toetsenbord. Haar video, ironisch genoeg getiteld "Cunty cyberdeck", is al tientallen miljoenen keren bekeken. Brianna, een jonge software-engineer uit New York, programmeerde een mini-baristaspel in een roze Dunkin' Donuts-doos. Anderen doen hetzelfde met Hello Kitty-dozen, badeendjes of oude plastic make-upverpakkingen. Het idee is simpel: datgene wat de mainstream cultuur als "meisjesachtig" en dus frivool beschouwt, transformeren in een machtsinstrument.
@ubeboobey werkt aan het bluetooth-gedeelte #fyp #mp3 #diy #elektronica #technologie ♬ Bloopin - Eddie EWI
Een politiek antwoord op Silicon Valley
Naast de esthetische waarde dragen deze creaties een waarlijk manifest in zich tegen de cultuur die door Amerikaanse techreuzen wordt opgelegd. Decennialang heeft de techindustrie het idee verkocht dat de "juiste" machine een minimalistische, functionele, anonieme, mannelijke aluminium rechthoek was. Een esthetiek die gericht was op productiviteit, nooit op schoonheid of persoonlijke verbinding.
De Cyberdeck-meisjes nemen lijnrecht tegenover deze filosofie te staan. Hun machines zijn uniek, kwetsbaar, persoonlijk en herkenbaar. Deze objecten zijn ontworpen om "op hun maker te lijken" in plaats van een nucleaire winter te overleven. En achter deze vrolijke herinterpretatie schuilt ook een directe aanval op de cultuur van optimalisatie en prestatie die Silicon Valley de afgelopen dertig jaar heeft gevormd.
Aanhoudend seksisme in de techwereld, verteld door de slachtoffers.
De beweging zou waarschijnlijk niet zo'n enorme vlucht hebben genomen zonder het aanhoudende seksisme in traditionele techgemeenschappen. Maker CC vertelt bijvoorbeeld openlijk over de neerbuigende opmerkingen die ze van mannen op gespecialiseerde forums kreeg: "Een man op Reddit zei tegen me: 'Je hebt je eerste computer pas een maand geleden gebouwd, doe rustig aan.' Maar ik bouw al jaren pc's," vertrouwt ze toe. De man in kwestie bood uiteindelijk zijn excuses aan en kocht de printplaat voor haar volgende project.
Deze anekdote is allesbehalve onbeduidend. Ze illustreert een al lang bestaande realiteit: de elektronica-, hardware- en hackinggemeenschappen zijn van oudsher vijandige omgevingen voor vrouwen, waar elke vaardigheid twee keer zo hard bewezen moest worden als bij een mannelijke tegenhanger. Precies dit is wat cyberdeck girls aan het veranderen zijn door hun eigen community op te bouwen, hun eigen tutorials te delen en traditionele sites zoals Reddit te omzeilen. De hashtag #techbygirls is een symbool geworden van deze nieuwe solidariteit.
Anti-AI, anti-surveillance: een manifest voor digitale soevereiniteit
Als deze trend zich nu voordoet, is dat geen toeval. Het valt samen met de explosie van generatieve kunstmatige intelligentie, waarvan de gevolgen op het gebied van surveillance, energieverbruik en het verzamelen van creatieve data steeds meer reden tot bezorgdheid geven.
“Ik wil geen Meta AI-bril. Ik wil in boeken hacken vanuit een kleine, versierde schelp. Niemand kan me daar zien,” vat bedenker Sarahbelle Kim samen. Deze tegelijkertijd grappige en directe uitspraak vat het hele politieke project van de beweging perfect samen: de tools terugwinnen, je data thuis opslaan en weigeren de algoritmes van de grote platformen te voeden.
Concreet vertaalt dit zich in zeer specifieke praktijken: zelfhosting (het hosten van je eigen servers), lokale AI (het uitvoeren van modellen op je eigen machine in plaats van in de cloud), aangepaste besturingssystemen, het delen van open-source tutorials en mesh VPN's. Een ware stille revolutie, aangedreven door soldeerbouten en parelmoerverf.
Een gemeenschap die kennis deelt en van elkaar leert.
Een andere kracht van de beweging ligt in de educatieve aanpak. Op TikTok, Instagram en blogs zoals Bimbo Tech delen deze makers hun tutorials, fouten, aankopen en tips. Geen kennis wordt voor zichzelf gehouden. Montagehandleidingen bevatten links naar elk onderdeel, gedetailleerde boodschappenlijsten en uitleg die is afgestemd op mensen die niet bekend zijn met geheugenkaarten of moederborden.
Volgens Annike Tan bestaat ongeveer driekwart van het publiek dat deze beweging volgt uit vrouwen. Dit is een significant cijfer in een sector waar vrouwen statistisch gezien slechts 20 tot 25% van de professionals vertegenwoordigen. En de nieuwe gemeenschap lijkt zich volledig bewust van wat ze aan het opbouwen is: een parallelle, feministische, open en toegankelijke school die vrouwelijke technici opleidt, iets wat het onderwijs- en beroepssysteem lange tijd heeft ontmoedigd.
Een vreugdevolle revolutie, die nog maar net begonnen is.
Elk tijdperk kent zijn eigen vormen van verzet. Elke generatie vrouwen weigert op toestemming te wachten. Cyberdeck-meisjes zijn niet zomaar uit de lucht komen vallen: ze maken deel uit van een lange traditie van vrouwen die, eerder dan anderen, begrepen dat je, om een stem te hebben, eerst zelf de machine moet bouwen om die stem te kunnen laten horen. Gisteren waren dat clandestiene drukpersen en piratenradiostations. Vandaag de dag zijn het Raspberry Pi-boards. De vorm verandert. Het gebaar blijft hetzelfde: de controle terugnemen, het systeem verwerpen en die doorgeven aan de generaties na ons.
In een schelp, in een make-uppalet, in een badeendje, wordt eigenlijk een hele wereld opnieuw uitgevonden. Een wereld waarin technologische kennis niet langer in handen is van een select groepje. Een wereld waarin schoonheid, kwetsbaarheid en doe-het-zelf niet langer met argwaan worden bekeken. Bovenal een wereld waarin onze machines weer echt van ons worden.
Het valt nog te bezien of deze stille revolutie zich zal verspreiden buiten de schermen waar ze is ontstaan. Of algoritmes uiteindelijk, zoals ze zo gemakkelijk doen, de esthetiek van de beweging zullen overnemen om haar van haar inhoud te ontdoen. Of fabrikanten morgen een 'schelpencollectie' zullen lanceren, door hen gecertificeerd, zonder enig spoor van verzet.
Maar voorlopig is één ding zeker: deze jonge vrouwen vragen niet langer om toestemming. Ze bouwen, ze delen, ze geven kennis door. En in een tijdperk waarin aandacht een hulpbron is geworden die zonder onze medeweten wordt afgedwongen, waarin technische kennis grotendeels het domein van mannen blijft, waarin elke app ons iets wil verkopen of ons wil categoriseren, is dit gebaar een feministische daad. Het gaat erom de wereld te blijven uitvinden in plaats van te wachten tot iemand anders het voor ons doet.
