Op amper dertigjarige leeftijd zou je op het hoogtepunt van je energie moeten zijn... en toch voelen veel leden van Generatie Z zich al uitgeput. Mentale uitputting, professionele desillusie en een verlangen naar iets anders: het traditionele loondienstmodel spreekt niet meer zo aan. Een analyse van deze generatieonvrede onthult veel over onze relatie met werk.
Een vroege vermoeidheid die zowel lichaam als geest aantast.
Generatie Z betreedt de arbeidsmarkt met een soms nogal nadrukkelijk bewustzijn. Waar hun oudere generatiegenoten het gewoon accepteerden om "het maar even vol te houden", zijn deze jongvolwassenen zich meer bewust van hun fysieke en emotionele grenzen. En hun lichaam spreekt boekdelen: chronische stress, constante mentale spanning, een gevoel van uitputting nog voordat ze echt begonnen zijn.
De cijfers spreken voor zich . Bijna de helft van de jongeren zegt dat ze het grootste deel van de tijd stress ervaren, en werk staat bovenaan de lijst met bronnen van angst. Lange werkdagen, prestatiedruk, gebrek aan erkenning: de dagelijkse professionele routine wordt vaak als een beproeving ervaren in plaats van als een ruimte voor persoonlijke groei. Daar komt nog de aanhoudende onzekerheid over de baan bij, waardoor het moeilijk is om met een gerust hart plannen te maken voor de toekomst. Het resultaat: vermoeidheid wordt structureel, ingeburgerd, bijna genormaliseerd.
Burnout express en weigering van slijtage
Wat opvalt, is de snelheid. Burnout wacht niet langer vijftien jaar voordat het het leven van werknemers binnendringt: het kan soms al tijdens hun allereerste werkervaringen ontstaan. Geconfronteerd met deze versnelde slijtage geeft Generatie Z niet op. Ze kiezen voor bescherming in plaats van opoffering.
De afwijzing van 100% fysiek aanwezig zijn op kantoor illustreert dit standpunt duidelijk. Een grote meerderheid van de jongeren geeft aan bereid te zijn hun baan op te zeggen als ze worden onderworpen aan een rigide structuur die onverenigbaar is met hun mentale gezondheid. Dit is geen gebrek aan motivatie om te werken, maar een duidelijke wens om hun eigen tempo, hun werk-privébalans en hun algehele welzijn te respecteren.
Stil stoppen: grenzen stellen, zonder schuldgevoel.
In deze context ontstond het fenomeen 'stille ontslag'. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, gaat het niet om luiheid, maar om heroriëntatie. Je werk doen, ja. Jezelf overmatig aanpassen, jezelf verwaarlozen, jezelf uitputten voor een bedrijf dat daar niets voor terugdoet, nee. Deze afstand nemen van overmatige investeringen is een directe reactie op de 'hustle culture' en managementpraktijken die als toxisch worden ervaren. Voor veel jongeren wordt werken zonder zichzelf op te offeren een daad van respect voor zichzelf, hun lichaam en hun mentale gezondheid. Een vorm van positieve lichaams- en geestbeleving toegepast op de professionele wereld.
Vertrekken om jezelf opnieuw te vinden: nieuwe paden
Sinds de pandemie is het aantal vrijwillige vertrekken sterk toegenomen. Freelancen, carrièreswitches, bewuste pauzes: Generatie Z verkent andere paden. Zingeving is een belangrijk kompas geworden. Werken voor een bedrijf waarvan de sociale of ecologische waarden botsen met die van henzelf is voor een groot deel van de jonge professionals nu ondenkbaar.
Wanneer de betekenis verdwijnt, volgt berusting. Soms discreet, soms spectaculair. Het fenomeen van "luidruchtig vertrekken", deze luidruchtige en uitdagende acties, weerspiegelt woede, maar ook een behoefte aan diepe samenhang. Werken, jazeker, maar niet ten koste van alles.
Flexibiliteit, een essentiële voorwaarde voor evenwicht.
Thuiswerken, vierdaagse werkweken, flexibele werktijden: voor Generatie Z is flexibiliteit geen bonus, maar een vanzelfsprekendheid. Doordat ze controle hebben over hun tijd, kunnen ze rekening houden met hun fysieke behoeften, energieniveau en privéleven. Deze controle wordt gezien als essentieel voor een gezonde en duurzame balans tussen werk en privé.
In het licht hiervan lijkt rigide management achterhaald, zelfs vervreemdend. De video's van werknemers die vrijwillig vertrekken, die op sociale media circuleren, zijn slechts het zichtbare deel van een diepe afwijzing van autoritaire modellen.
Een grote uitdaging voor bedrijven
Om Generatie Z aan te trekken en te behouden, moeten bedrijven zichzelf transformeren. Speciaal verlof voor mentale gezondheid, welwillend leiderschap, oprecht luisteren, erkenning, aanmoediging van persoonlijke projecten: deze factoren zijn niet langer bijzaak.
Kortom, Generatie Z is niet alleen op zoek naar een salaris, maar naar een professioneel leven dat aansluit bij hun waarden en respect toont voor zowel lichaam als geest. Zonder snelle aanpassing dreigt de traditionele arbeidsmarkt een hele generatie talent te verliezen, die nu weigert zichzelf uit te putten om de kost te verdienen.
