Nu de Franse nationale spoorwegmaatschappij SNCF rijtuigen test die gereserveerd zijn voor kinderen ouder dan 12 jaar, groeit de controverse over de mogelijke uitsluiting van jongere passagiers. Tussen het streven naar rust en stilte en het betrekken van gezinnen in Europa zijn er zeer verschillende modellen te vinden.
Een optie "geen kinderen" die tot controverse leidt.
Sinds 8 januari 2026 test SNCF een nieuwe categorie genaamd "Optimum Plus" op de lijn Parijs-Lyon, waar kinderen onder de 12 jaar niet zijn toegestaan. Dit initiatief werd gepresenteerd als "een antwoord op de vraag naar rust en comfort", maar werd onmiddellijk veroordeeld als "symbool van een groeiende afwijzing van kinderen in de openbare ruimte".
Deze maatregel maakt deel uit van een bredere "geen kinderen"-beweging, die in sommige openbare gelegenheden en bedrijven is opgedoken en die de vraag oproept welke plaats kinderen in de samenleving innemen.
In Zwitserland en Finland worden kinderen verwend.
Daarentegen hebben verschillende Europese landen zich gericht op gezinsvriendelijk reizen om treinreizen boven autogebruik te stimuleren. In Zwitserland hebben Intercity-treinen speciale gezinswagons met een junglethema, een speelhoek en boeken en speelgoed die gratis beschikbaar zijn. Een opvallend detail: volwassenen die vaak met kinderen reizen, krijgen zelfs een speciale kortingskaart – een manier om reizen met het gezin te belonen.
In Finland hebben bijna alle grote treinlijnen een familiecoupé: speelruimtes, crèches met flessenwarmers, wiegjes voor een dutje en zelfs speelgoedkarretjes. Het idee is simpel: kinderen kunnen zich uitleven en spelen zonder andere passagiers te storen. Voor het bedrijf VR is dit geen kwestie van tolerantie, maar een recht op comfort voor iedereen – volwassenen én kinderen.
Een van de vele manieren waarop Finland het leven voor gezinnen met kinderen aangenamer maakt: kijk eens naar de speeltuin + bibliotheek in onze treincoupé. Een treinreis van vijf uur met onze éénjarige was zo een fluitje van een cent! In onze vorige Amtrak-trein waren er daarentegen geen verschoontafels aan boord. 👀 pic.twitter.com/v1y4bIHS4G
— Zach Parolin (@ZParolin) 2 augustus 2024
Compromissen elders in Europa
Oostenrijk hanteert een vergelijkbare aanpak. De hogesnelheidstreinen bieden speciale ruimtes voor gezinnen, evenals stiltezones voor passagiers die in alle rust willen reizen, zonder dat kinderen worden geweerd. Sommige treinen hebben zelfs een kleine bioscoop voor jonge kinderen om ze te vermaken tijdens lange reizen.
België en Italië staan ook kinderen toe in stiltecoupés, waarbij ze zich daarbij beroepen op de verantwoordelijkheid van de ouders in plaats van uitsluiting. In Spanje daarentegen verbiedt de nationale spoorwegmaatschappij Renfe expliciet de toegang tot "stiltezones" voor minderjarigen onder de 14 jaar en voor dieren, waarmee ze een beleid voert dat vergelijkbaar is met dat van de SNCF.
Het is een maatschappelijk probleem, geen simpele kwestie van comfort.
Achter deze controverse schuilt een visie op samenleven. Moeten bepaalde ruimtes gereserveerd worden voor volwassenen die rust zoeken, met het risico dat jongere mensen worden buitengesloten? Of moeten treinen zo worden herontworpen dat ze werkelijk plaats bieden aan alle soorten reizigers, inclusief kinderen?
In Finland en Zwitserland hebben spoorwegmaatschappijen bewezen dat een rustige en gezinsvriendelijke sfeer wel degelijk te combineren is. Terwijl Frankrijk pleit voor een kindvrije coupé, hebben andere landen ervoor gekozen om meer ruimte voor kinderen te bieden.
Uiteindelijk gaat het experiment van SNCF met 'geen kinderen' verder dan de simpele vraag naar comfort. Het onthult een spanning tussen twee benaderingen: een van afscheiding, de andere van inclusie. In een poging de rust te bewaren, loopt het bedrijf het risico een maatschappelijke vermoeidheid ten opzichte van de aanwezigheid van kinderen te weerspiegelen. Europa bewijst echter dat evenwichtige oplossingen bestaan: speelplekken voor sommigen, stiltezones voor anderen. De uitdaging voor SNCF ligt wellicht minder in uitsluiting dan in het creëren van een trein waarin iedereen vanzelfsprekend zijn of haar plek vindt.
