Paarden zijn niet alleen fantastische metgezellen: ze lijken ook in staat onze emoties te 'lezen'. Een recent Frans onderzoek toont aan dat deze dieren een verbazingwekkende gevoeligheid hebben voor menselijke emotionele signalen en onze angst of vreugde kunnen detecteren aan de hand van geursignalen. Dit bevestigt een daadwerkelijke emotionele besmetting tussen soorten.
Een unieke geurbeleving
Om dit buitengewone vermogen te begrijpen, bedachten onderzoekers van INRAE , onder leiding van Léa Lansade, een origineel experiment. Ze verzamelden de lichaamsgeur van 30 vrijwilligers nadat ze films hadden bekeken die angst (horrorfilms) of vreugde (komedies) opriepen. Hiervoor gebruikten ze wattenstaafjes die onder hun oksels werden geplaatst. Deze monsters werden vervolgens aan 43 Welsh merries aangeboden in drie situaties: interactie met een mens, het plotseling openen van een paraplu en het verkennen van een onbekend object.
De resultaten waren opvallend. Paarden die werden blootgesteld aan angstaanjagende geuren waren alerter, schrokken meer en hielden meer afstand. Daarentegen riepen vrolijke geuren meer ontspannen en nieuwsgierig gedrag op.
Angst en vreugde: meetbare reacties
De merries snuffelden langer aan de nieuwe geuren, wat hun vermogen aantoonde om ze nauwkeurig te onderscheiden. Opvallend genoeg gebruikten ze bij voorkeur hun linker neusgat voor positieve signalen, wat overeenkomt met specifieke hersenprocessen die geassocieerd worden met prettige emoties.
Fysiologisch gezien nam hun hartslag toe als reactie op angstaanjagende geuren, zonder een stijging van het cortisolgehalte. Dit duidt op een adaptieve staat van alertheid in plaats van chronische stress. Zoals Léa Lansade uitlegt: "De geur van angst brengt paarden in een staat van verhoogde alertheid, waardoor een emotionele besmetting ontstaat." Met andere woorden, onze emoties overstijgen letterlijk de soortgrenzen.
Een intuïtie die veel verder reikt dan zien en horen.
Deze gevoeligheid overstijgt het reeds bekende vermogen van paarden om onze gezichtsuitdrukkingen en stemintonaties te lezen. Hun reukintuïtie benadrukt een natuurlijke en krachtige empathie, die kan worden ingezet bij dierondersteunde therapie of paardentherapie. Paarden reageren niet zomaar; ze interpreteren onze signalen subtiel en passen hun gedrag daarop aan, wat bijdraagt aan een sterke en heilzame emotionele band voor beide partijen.
Naar andere emoties en concrete toepassingen
Hoewel deze studie zich richt op angst en vreugde, zijn de onderzoekers van plan om ook andere emoties te onderzoeken, zoals verdriet of woede, en emotionele wederkerigheid: kunnen paarden onze emoties net zozeer beïnvloeden als wij die van hen?
Er blijven vragen bestaan over de precieze aard van deze waarneming: is het een instinct dat is overgeërfd uit de evolutie of een sociale vaardigheid die (helaas) is verworven door domesticatie? Toekomstig onderzoek, met inbegrip van andere rassen en hengsten, zal ons in staat stellen de resultaten te generaliseren en beter te begrijpen hoe we deze vaardigheden kunnen inzetten om het gedeelde welzijn te bevorderen.
Uiteindelijk laat dit onderzoek zien dat onze emoties niet beperkt zijn tot onszelf: ze kunnen worden waargenomen, gevoeld en zelfs versterkt door paarden. Paarden worden zo ware emotionele partners, in staat om ons welzijn te versterken en onze interacties te verrijken.
